रोशन गुप्ता
बारा, ३ असोज
बिपी साहित्य महोत्सवमा संविधानविद् निलाम्बर आचार्य, पूर्वसभामुख दमननाथ ढुङ्गाना र पूर्वमहामन्त्री कृष्णप्रसाद सिटौलाले ुबिपीका आदर्श, वर्तमान संविधान र भावी सम्भावनाु विषयक छलफल गरेका थिए ।
नेपाली काँग्रेसका केन्द्रीय सदस्य रमेश लेखकले सञ्चालन गर्नुभएको छलफलमा पूर्वसभामुख ढुङ्गानाले वर्तमान संविधानमा बिपीको परिकल्पनाको मर्म नभएको विचार व्यक्त गर्नुभयो । उनले संविधान मूलतः माओवादीलाई रिझाउन कै उद्देश्यबाट प्रभावित भएकाले संविधान निर्माणमा कांग्रेसको भूमिका घट्दै गएको बताए ।
बहसका क्रममा उपस्थित महासचिव गगन थापाले ढुंगानाको दाबीलाई चुनौती दिएका थिए । उनले दुवै संविधानसभामा आफ्नो अनुभव सुनाउँदै पहिलो संविधानसभामा सम्पत्तिको हदबन्दी र दल नियन्त्रित न्यायपालिका नियुक्तिका लागि माओवादी प्रस्तावलाई उजागर गरे ।
उहाँले भन्नुभयो, ूअन्तहीन द्वन्द्व र विवादले संविधान प्राप्त हुँदैन । नेपाली कांग्रेस पहिलो संविधानसभाको सिद्धान्तप्रतिको आफ्नो प्रतिबद्धतामा अडिग रहँदै आएको छ र आफ्नो मूल मूल्यमान्यतामा सम्झौता गर्न अस्वीकार गरेको छ । तसर्थ, हामीले यहाँ आफ्नो अडानका लागि लडेका छैनौं भन्ने कुरा निराधार छ ।
दोस्रो संविधानसभामा काँग्रेसले सबैभन्दा ठूलो दलको हैसियत प्राप्त गर्दा एमालेकै समर्थनमा संविधान निर्माण भएको थापाको भनाइ थियो । उहाँले भन्नुभयो, ूएमालेसँगको सहकार्यमा हाम्रो नेतृत्वमा बनेको दोस्रो संविधानसभामा नेपाली काँग्रेसको बहुमत थियो । यो तथ्यपरक कुरा हो कि माओवादीले यसलाई स्वीकार गरेन र उनीहरूको गुटगत विभाजन स्पष्ट भयो, ूउनले भने।
बहसमा ढुङ्गानाले माओवादी नेतृत्वको सरकारमा काँग्रेस सहभागी भएको भन्दै आलोचना गर्दै अहिलेको सबैभन्दा ठूलो दलको हैसियतले काँग्रेसले सरकारको नेतृत्व गर्नुपर्ने बताए । महामन्त्री थापाले २०४७ सालको संविधानपछि पनि काँग्रेसले सानो राप्रपाका नेता सूर्यबहादुर थापालाई प्रधानमन्त्रीमा नियुक्त गरेको स्मरण गरे ।
सरकार गठनका लागि नेपाली काँग्रेसको नेतृत्व पनि म चाहन्छु । तर, सूर्यबहादुर वा लोकेन्द्रबहादुरनेतृत्वको सरकार प्रमुख दलका नेतामिलेर बनेको हो त ?ु उनले प्रश्न गरे। महासचिव थापाले राजनीतिक दल र नेताको अक्षमताका कारण संविधानमाथि बोझ पर्न नहुनेमा जोड दिए । उनले भने, ुबिपी कोइरालाले एकपटक संविधानको प्रभावकारिता शासकको मनोवृत्तिमा निर्भर हुन्छ भन्नुभएको थियो । त्यसैले बिपी कोइरालाको बुद्धिमत्तालाई बिर्सनु हुँदैन, त्यसरी नै काम गर्न नसक्ने संविधानको भार नबोकौं ।

